Ora tin sospecho di abuso of negligencia di mucha mester haya 
un mihor bista di e situacion. No tur ora esaki ta facil. 
Casonan di abuso di mucha hopi biaha ta trece tur tipo di 
sentimento y emocionnan cune, por ehempel hopi rabia, 
inseguridad y incapasidad. P’esey ta importante pa puntra 
bo mes si bo por anda cu e situacion y con bo por anda cu 
e situacion. Bo so of cu otro por purba haya gara riba e 
sentimentonan aki pa saca afor kico ta bo posibilidad y 
limitenan. Cual situacion bo por cune y cual no. 
				
Banda di esaki mester tene cuenta cu e norma y balornan di 
famianan stranhero. Mester por huzga te na unda e norma y 
balornan aki ta contra e bienestar di e mucha. 
Un maestro mester ta na altura di e situacion na cas di e 
alumno pa por calcula si un comportacion inusual di un mucha 
ta consecuencia di abuso of algo otro, por ehempel infermedad, 
desempleo, problema di pareha, etc. 
Tambe e maestro mester por huzga si ta trata di un situacion 
cu maestro/school por trata of unda ta rekeri ayudo/conseho.

1) conocimento di abuso di mucha (test bo mes)
2) conversacion cu team/cabezante/colega
3) conversacion cu e alumno concerni
4) conversacion cu mayor
5) conversacion cu instancia

1. Conocimento di abuso di mucha

Prome cu papia cu otro tocante bo sospecho di abuso di mucha, 
ta bon pa informa bo mes suficiente tocante e topico aki. 
Click riba 4 FORMA DI ABUSO. Tambe por haya literatura y video 
na Fundacion Respeta Mi.

2. Conversacion cu team/cabezante/colega

Ora ta sospecha abuso y/of negligencia di mucha, acerca un colega 
cu tabata tin e mucha e aña anterior of cu tin un ruman den clas. 
Tambe pone e cabezante na altura di e sospecho.
	

3. Conversacion cu e alumno concerni
  • Mester tin e confianza di e mucha.
  • Lag’e sinti su mes mas comodo posibel.
  • Conversacion preferibel na school den un ambiente trankilo, no menazante y sin interupcion.
  • No mester sinta tras di un lessenaar, sino banda di e mucha.
  • Mester brinda e alumno e siguranza cu e no a haci nada malo.
  • Mester bisa e alumno cu ta trata di un conversacion confidencial.
  • Si mester involucra un otro persona den e conversacion mester delibera esaki cu e alumno (mester tene cuenta cu edad di e alumno).
  • Mester tene cuenta cu e uso di idioma.
  • Mester ta comprensivo y un bon scuchado.
  • No mester forza e alumno pa contesta.
  • No mester pone contesta den boca di e alumno.
  • Bao ningun circumstancia mustra rabia, disgusto of repudio.
  • No culpa mayor dilanti di e alumno. Cu un actitud neutral bo ta gana mas confianza.
  • Despues di suficiente informacion finaliza e conversacion.
  • Kico cu pasa despues di e conversacion, keda sostene e alumno mas tanto posibel.
4. Conversacion cu mayor
  • Lag’e mayor sinti su mes mas comodo posibel.
  • Mester bisa e mayor cu ta trata di un conversacion confidencial.
  • Splica e mayor pakico e conversacion ta necesario.
  • Pone mayor na altura di otro ayudo profesional.
  • Convence e mayor cu e por conta riba sosten di school.
  • Nunca defrauda e alumno den conversacion cu e mayor.
  • Semper tene na cuenta cu e sospecho di abuso por indica
  • completamente un otro problema.
5. Conversacion cu instancia social y gubernamental Con por preveni abuso di mucha? Por distingui tres forma di prevencion:
  • Prome prevencion: purba di preveni e ‘prome’ abuso di mucha.
  • Segundo prevencion: purba di preveni abuso di mucha riba un nivel mas grave.
  • Tercer prevencion: abuso di mucha a tuma lugar. Pa medio di
  • ayudo profesional mester purba di minimaliza e consecuencianan.
Den caso di prome prevencion e maestro mester:
  • Mustra comprension pa e responsabilidad grandi di un mayor.
  • Mustra comprension cu mucha ta exigi hopi cuido y atencion.
  • Duna informacion tocante e diferente fasenan di desaroyo di mucha, nan desaroyo sexual y necesidadnan di cada edad.
  • Tin atencion pa e desaroyo di abilidadnan basico social, con pa anda cu crisis y reconoce problema y dificultad.
  • Den caso di segundo y tercer prevencion e maestro mester:
  • Raporta e caso na un instancia, pa asina inicia e ayudo profesional specializa y traha pa un mihor situacion pa mucha y mayor.
  • Sostene e mucha durante e proceso, por ehempel duna e mucha
  • extra atencion durante y despues di oranan di school.
  • Stimula y elogia e bon conducta y prestacion di e mucha den clas.
  • Purba di busca hunto cu e mucha un solucion pa e comportacion malo of indesea.
  • Ta consciente di e efectonan cu su comportacion por tin riba e situacion na cas por ehempel si e maestro sa cu tin problema na cas, e no mester manda carta ora e mucha haci algo malo.
  • Tuma contacto cu e mayornan y conhuntamente purba di saca afor kico ta ocasiona e conducta malo of indesea.
  • Keda na altura con e caso ta progresa na e instancia concerni.